Η Ενδοδοντολογία είναι η ειδικότητα της Οδοντιατρικής η οποία ασχολείται με τη διάγνωση και τη θεραπεία των νοσημάτων του πολφού του δοντιού.

Στην άκρη της ρίζας ενός δοντιού υπάρχει μία τρύπα μέσα από την οποία εισέρχονται στο εσωτερικό του δοντιού τα αγγεία και τα νεύρα του. Από την τρύπα αυτή ξεκινάει εσωτερικά ένας σωλήνας (ριζικός σωλήνας) ο οποίος οδηγεί τα αγγεία και τα νεύρα σε έναν μεγαλύτερο θάλαμο (μυλικός θάλαμος) πάνω από τις ρίζες του δοντιού. Το σύνολο των αγγείων και νεύρων ενός δοντιού αποτελούν τον πολφό του.

Λόγω της παρουσίας των νεύρων στο εσωτερικό του δοντιού, τα δόντια έχουν αίσθηση, με αποτέλεσμα, όταν δέχονται έντονα ερεθίσματα (πχ ψυχρό, θερμό) αυτό να μεταφράζεται σε διαφορετικής έντασης πόνο, ανάλογα με την ένταση του ερεθίσματος.

Σε περιπτώσεις καταγμάτων του δοντιού ή τερηδόνας, όπου έχει καταστραφεί ένα μέρος από το προστατευτικό εξωτερικό περίβλημα του δοντιού, το νεύρο αντιλαμβάνεται πιο έντονα τα ερεθίσματα. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε φλεγμονή του νεύρου, με αποτέλεσμα να προκαλείται έντονος πόνος (πολφίτιδα). Η πολφίτιδα αυτή δεν είναι πάντα αναστρέψιμη και μπορεί να οδηγήσει σε νέκρωση του νεύρου. Νέκρωση μπορεί, επίσης, να προκληθεί, όταν εκτεθεί το νεύρο στο περιβάλλον είτε από ένα πιο βαθύ κάταγμα είτε όταν η τερηδόνα επεκταθεί στον πολφό του δοντιού. Τέλος, έντονες συγκλεισιακές δυνάμεις που ασκούνται στο δόντι μπορούν να συνθλίψουν το νεύρο στο σημείο εισόδου του στο δόντι οδηγώντας πάλι σε νέκρωσή του.

Αν και το νεκρό νεύρο δεν προκαλεί πόνο στα διάφορα ερεθίσματα, εντούτοις η νέκρωση και η μόλυνση του εκτεθειμένου νεύρου παράγει προϊόντα αποσύνθεσης και φλεγμονής. Αυτά, συνήθως, εξέρχονται από το στόμιο στην άκρη της ρίζας, με αποτέλεσμα να καταστρέφουν το οστό της γνάθου δημιουργώντας μια κύστη. Αν η κύστη αυτή επεκταθεί, μπορεί να προκαλέσει απόστημα που οδηγεί σε έντονο πόνο.

Για την αντιμετώπιση όλων αυτών των προβλημάτων απαραίτητη είναι η ενδοδοντική θεραπεία (απονεύρωση).

Πώς γίνεται η θεραπεία;

Η ενδοδοντική θεραπεία, γνωστή και ως «απονεύρωση», είναι η θεραπεία που εφαρμόζεται, για να αντιμετωπίσει προβλήματα που προκαλούνται, όταν έχει μολυνθεί και νεκρωθεί το νεύρο του δοντιού (πολφός). Πραγματοποιείται με τοπική αναισθησία και η διαδικασία περιλαμβάνει τα εξής στάδια:

• Απομακρύνεται όλη η τερηδόνα γύρω από το δόντι, ώστε να παραμείνει μόνο η υγιής οδοντική ουσία.
• Από την κορυφή του δοντιού δημιουργείται ένα φρεάτιο το οποίο δίνει στον οδοντίατρο πρόσβαση στο θάλαμο όπου βρίσκεται το νεύρο.
• Απομακρύνονται από το εσωτερικό του δοντιού το νεύρο και τα αγγεία καθώς και όλα τα προϊόντα της φλεγμονής που έχουν προκύψει. Αυτό γίνεται με ειδικές ρίνες που μοιάζουν με μικρές βελόνες.
• Απολυμαίνονται οι ριζικοί σωλήνες και ο μυλικός θάλαμος, όπου βρίσκονταν το νεύρο, για να εξαλειφθούν τα μικρόβια που έχουν εισβάλει στους χώρους αυτούς.
• Αφού έχουν αποστειρωθεί οι ριζικοί σωλήνες, στεγνώνονται και τοποθετείται ένα μαλακό εμφρακτικό υλικό (γουταπέρκα), για να γεμίσει τους καθαρούς και άδειους ριζικούς σωλήνες.
• Γίνεται στο επάνω μέρος του δοντιού αποκατάσταση με έμφραξη (σφράγισμα) ή στεφάνη (θήκη), ώστε να απομονωθούν οι ριζικοί σωλήνες από το εξωτερικό περιβάλλον, για να μην επαναμολυνθούν.

Στάδια ενδοδοντικής θεραπείας:

• νέκρωση και μόλυνση νεύρου από τερηδόνα,
• δημιουργία φρεατίου πρόσβασης και καθαρισμός-αποστείρωση ριζικών σωλήνων,
• έμφραξη ριζικών σωλήνων με γουταπέρκα και
• τελική αποκατάσταση δοντιού με σφράγισμα ή στεφάνη.

Λόγω της αποστείρωσης που προσπαθεί ο οδοντίατρος να πετύχει κατά την ενδοδοντική θεραπεία τοποθετείται ειδικός απομονωτήρας γύρω από το δόντι, για να μην εισέρχονται σάλια στην περιοχή

Επίσης, είναι κατανοητό ότι όσες περισσότερες ρίζες έχει το δόντι και όσες μεγαλύτερες κάμψεις έχουν αυτές, τόσο αυξάνεται και η δυσκολία της θεραπείας.